(Xây dựng) - Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS đã chính thức được triển khai tại 3 chi cục hải quan cảng biển tại TP HCM từ ngày 9/6/2014, gồm: Cảng Sài Gòn khu vực 1, cảng Sài Gòn khu vực 3 và Chi cục Hải quan Tân Cảng. Nhưng đến nay, nhiều doanh gặp khó bởi sự khập khiễng của hệ thống thông quan điện tử này.
|
Hủy hợp đồng vì chậm trễ Trưởng phòng Xuất nhập khẩu của một công ty chuyên sản xuất, lắp ráp điện tử tại Khu công nghệ cao quận 9, TP. HCM cho biết, doanh nghiệp (DN) chính thức áp dụng phần mềm khai báo hải quan điện tử VNACCS/VCIS vào hoạt động được một thời gian, nhưng đến nay vẫn như “gà mắc tóc”. Điều mà DN lo lắng chính là sự phàn nàn của các đối tác nước ngoài vì việc giao hàng chậm trễ so với hợp đồng giao kết ban đầu. Thậm chí, đơn hàng có nguy cơ bị hủy nếu tình trạng này còn kéo dài. Hiện nay, với số lượng trung bình hơn khoảng 30 tờ khai hải quan/ngày, vài trăm tờ khai trong một tháng, thì mỗi tờ khai chỉ cần chậm một vài chục phút thôi đã khiến cho việc thông quan, hàng hóa nhập về, xuất đi của DN bị dồn ứ đến chừng nào. Chưa tính đến thiệt hại về kinh tế, nhưng một hệ quả chắc chắn xảy đến là tính cạnh tranh và uy tín của DN đã bị giảm sút đi rất nhiều. Sở dĩ có tình trạng này bởi hệ thống VNACCS/VCIS không tích hợp với hệ thống cũ, nên việc nhập số liệu rất khó khăn, mất nhiều thời gian hơn so với việc khai trên phần mềm ứng dụng trước đây. Thêm vào đó là tình trạng mất dữ liệu, thông tin vì đường truyền chập chờn phải khai báo lại, khai báo thêm rất nhiều chi tiết cũng khiến cho DN vất vả không ít. Tương tự, nhiều DN tại Khu chế xuất Linh Trung, quận Thủ Đức cũng “đánh vật” khi chuyển sang VNACCS/VCIS, không phải bởi chi phí để nâng cấp phần mềm mà chính là sự tốn kém thêm rất nhiều về thời gian, công sức bởi phần khai báo không chỉ lên đến hơn 100 thông tin, chi tiết mà khi lỡ khai sai, không chuẩn xác, DN lại phải làm văn bản gửi tới cơ quan hải quan trình xin ý kiến phê duyệt, sau đó lại tiếp tục về chỉnh sửa, khai lại. Với khoảng 1.000 tờ khai trong ngày mà phải đếm số tờ khai trong 50 tab khiến nhân viên khai báo hải quan chỉ có nước điên đầu, trong khi vì chuyển sang phần mềm mới nên vừa làm vừa mò mẫm, tìm hiểu - một nhân viên than phiền. Nhưng như vậy đã là mừng, khổ nhất là những DN đã và đang kinh doanh một số chủng loại hàng hóa như hàng tạm nhập tái xuất, phi mậu dịch, hàng quá cảnh… lại phải loay hoay với cách khai báo thủ công dù đã mất công nâng cấp phần mềm để đáp ứng “chạy” hệ thống thông quan điện tử mới. Lý do hết sức đơn giản, hệ thống VNACCS/VCIS ngoài 11 loại hình trong danh mục quy định, không có mã ngạch đối với loại hình hàng hóa kể trên. Nên đối với những DN đang kinh doanh các mặt hàng không nằm trong danh mục của hệ thống khai báo mới, thì tạm thời vẫn phải sử dụng cách khai báo từ xa. Tuy nhiên, hiện nay số lượng hàng hóa nằm ngoài sự tích hợp của VNACCS/VCIS, theo một chuyên viên phòng nghiệp vụ hải quan cho biết, cũng lên đến khoảng hơn 10% số lượng hàng hóa cần thông quan. Hiện đại nhưng phải đồng bộ Những phản ánh này của DN là hoàn toàn thực tế, bởi theo ghi nhận của Hải quan TP. HCM, chỉ trong thời gian ngắn kể từ khi áp dụng VNACCS/VCIS tại các chi cục trên địa bàn đã ghi nhận nhiều trường hợp tài khoản nhập khẩu của DN không hoàn thành được nghĩa vụ thuế, do không cập nhật được tờ khai từ hệ thống, không kiểm tra được danh mục hàng hóa đưa vào, hoặc hệ thống từ chối danh mục. Theo ông Nguyễn Thanh Long, Phó Trưởng Phòng Quản lý Giám sát (Cục Hải quan TP.Hồ Chí Minh), mô hình VNACCS/VCIS do Chính phủ Nhật Bản tài trợ là hệ thống thông quan điện tử hiện đại. Sau khi tờ khai được hoàn thiện đúng quy chuẩn, thông tin đầy đủ, chính xác, hệ thống tiếp nhận và xử lý chỉ trong vòng vài phút. Nhưng vấn đề lại nằm ở chỗ, DN đang tỏ ra khá lúng túng với những quy định thông tin mới, cũng như sự tích hợp của hệ thống này tại Việt Nam còn thiếu sự đồng bộ từ Luật Hải quan, quản lý, hạ tầng, nhân sự… Đơn cử, trong khi hải quan ở Nhật Bản chỉ quản lý theo hóa đơn (invoice), thì tại Việt Nam hiện chủ yếu là quản lý gia công sản phẩm, nên phải theo một loại hình khác. Hay như tại Việt Nam hiện nay, nhà nước đang áp dụng chính sách ân hạn thuế 365 ngày với hàng gia công, 275 ngày cho hàng xuất khẩu nên phải có phần mềm theo dõi nợ thuế, kế toán… trong khi VNACCS/VCIS không có sẵn và cũng không cho chỉnh sửa, viết thêm vào để phù hợp với thực tế tại Việt Nam. Vì vậy, khi đem áp dụng loại hình thông quan mới, việc phải để cùng lúc tồn tại song song cả hai hệ thống thông quan như trước đây và cả VNACCS/VCIS để quản lý, thông quan hàng hóa cho DN là điều không tránh khỏi. Tính đến thời điểm hiện tại, 34/34 cục hải quan trên cả nước đã hoàn thành triển khai VNACCS/VCIS trên hệ thống, với khoảng gần 23 nghìn DN tham gia, số lượng tờ khai lên đến hàng trăm nghìn tờ. Để hệ thống được triển khai đạt kết quả tốt, hải quan cả nước nói chung và TP. HCM nói riêng đã nỗ lực trong việc hướng dẫn, giải đáp vướng mắc cho DN. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, việc triển khai cần có sự đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế để tránh sự khập khiễng, gây khó khăn cho hoạt động của DN. Tuyết Thanh |
